شما می توانید با ارسال ایمیل خود ، بصورت رایگان مشترک شده و از بروزسانی مطلع شوید.

ایمیل خود را وارد کنید:

دلیل همبندی ارت و نول چیست؟ آیا این همبندی ممکن است باعث خسارت جانی و مالی گردد؟ آیا بدون همبندی ممکن است خطری ساکنین را تهدید نماید؟ این مطالب مواردی هست که توسط همکاران مجری ما مطرح میگردد خصوصا که یکسری افراد نا آگاه که به جزئیات آگاه نیستند در مقابل این پرسشها تنها یک […]

چنانچه عضو شبکه اجتماعی اینستاگرام هستید از صفحه اینستاگرام میتوانید در جریان پست های جدید قرار بگیرید در صفحه اینستاگرام بیشتر مباحث تاسیسات الکتریکی ساختمان مورد بحث قرار میگیرد چنانچه دسترسی به تلگرام دارید از طریق کانال تلگرامی هم در جریان مطالب جدید قرار میگیرید آدرس صفحه اینستاگرام : https://www.instagram.com/rostam_asghari کانال تلگرامی : https://t.me/electric_ir

راهکار کنترل دو درب و یک پنل منازلی وجود دارند که دارای ۱ پنل هستند اما دو درب مجزا دارند این گونه منازل در شهرستانها خصوصا شهرستانهای مرکزی ایران به وفور یافت میشوند. در این گونه منازل زیر زمین توسط یک درب راه ورود داشته و طبقات بالا توسط درب دیگری و لزوم مجزا شدن […]

نحوه نصب مدلهای ۴ سیمه وشرح عملکرد و عیب یابی قفل باز کن در آیفونهای صوتی ۴ سیمه تابا شرکت تابا در محصولات صوتی و تصویری جدید خود از سیستم رله و ولتاژ AC برای پنلهای خود استفاده نموده بطوری که محصولات قدیمی پنل و گوشی ۶ سیم برای نصب احتیاج داشتند و سیستم های […]

همانگونه که قبلا شرح داده شد آیفونهای صوتی الکتروپیک ۵ سیمه هستند و مکانیزم درب باز کن توسط رله داخل پنل انجام میشود وجود رله ۳ مزیت بسیار مهم برای الکتروپیک داشت که پس از چندین سال تابا نیز به تبعیت از الکتروپیک سیستم درب باز کن آیفونهای صوتی و تصویری خود را رله ای […]

آیا به عنوان یک برقکار تا بحال با این پدیده مواجه شده اید که مشتری تماس بگیرد و عنوان کند با روشن کردن یکی از وسائل منزل صفحه نمایش تلویزیون لحظه ای قطع و دوباره وصل میشد؟ این ایراد گاهی با روشن کردن فن سرویس گاهی با روشن کردن کولر و یا پمپ آن و […]

پس از سالها که صنعت برق و خصوصا برق ساختمان با تغییرات عمده روبرو شده بود ضرورت ویرایش و بروز رسانی مقررات ملی برق ساختمان بشدت احساس میگشت. سالهاست از فوت مرحوم موسسیان پدر قوانین برق ایران میگذرد و بالاخره گروه تدوینگران ویرایش جدیدی از مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان را منتشر کردند.

راهنمای نصب آیفون تصویری الکتروپیک این راهنما به نحوه نصب پنل مدلهای ۱۰۸۶ یا ۷۸۸ با گوشی های ۱۰۸۸ و یا ۱۲۸۶ الکتروپیک اختصاص دارد.   هر چند این سری از محصولات الکتروپیک احتیاج به توضیح خاصی ندارد اما سعی نمودیم با مطالبی این مطلب را هم به مطالب سایت اضافه نماییم

در آیفونهای صوتی و تصویری الکتروپیک و نیز مدلهای جدید آیفونهای تابا عمل درب باز کن بر دوش رله درب باز کن میباشد در الکتروپیک ولتاژ متناوب به پنل رفته و از L1 و L2 مستقیما به قفل میرود که این دو پایه در حقیقت خروجی رله درب باز کن می باشد. اگر در مورد […]

دلیل همبندی ارت و نول چیست

دلیل همبندی ارت و نول چیست؟
آیا این همبندی ممکن است باعث خسارت جانی و مالی گردد؟
آیا بدون همبندی ممکن است خطری ساکنین را تهدید نماید؟

این مطالب مواردی هست که توسط همکاران مجری ما مطرح میگردد خصوصا که یکسری افراد نا آگاه که به جزئیات آگاه نیستند در مقابل این پرسشها تنها یک جواب میدهند”نه هیچ گاه ارت و نول نباید بهم وصل شوند” ، “وصل ارت و نول کار اشتباهی است” و یا “وصل ارت و نول فقط به نفع شرکت توزیع و به ضرر مشترکین است” یا “همبندی تنها برای تقویت نول شبکه هست” و دلائل دیگر که چنانچه از همین افراد بپرسید دلائل شما چیست هیچ دلیل منطقی پشت این صحبتها نیست و تنها شنیده ها و صحبتهای استاد و شاگردی مطرح میگردد
در این قسمت قصد دارم این مطالب را تشریح نمایم اما ابتدا باید با انواع سیستم های توزیع نیرو آشنا شد

انواع سیستم های توزیع نیرو
سیستم های توزیع انواع گوناگون دارند که برای هر نوع الزامات خاصی که اولویت آن ایمنی افراد هست تعیین گردیده
بطور مثال سیستم توزیع عمومی در ایران که به TNC مشهور است در مبدا (ترانس شرکت توزیع) نول ترانس و بدنه آن جداگانه زمین میشوند اما پس از همبندی یک سیم تحت عنوان نول و ۳ فاز به سمت مشترکین ارسال میگردد در حقیقت نولی که ما میشناسیم هم نول و هم ارت حفاظتی است که اصطلاح صحیح آن PEN هست یعنی یک سیم هم نول هست و هم ارت حفاظتی

سیستم tnc سیستم توزیع عمومی ایران میباشد که هادی pen هم نقش نول و هم pe یعنی حفاظت را داردیک سیستم دیگر ممکن است در مکانهایی که ترانس اختصاصی دارند بصورت ۵ سیمه منتقل شود یعنی ۳ فاز بعلاوه نول و ارت حفاظتی که این سیستم مطمئنترین و بهترین روش انتقال میباشد که به TNS مشهور است

سیستم TNSروش دیگر سیستمی است که نقطه خنثی ترانس زمین شده و در مقصد بدنه مصرف کننده هم جداگانه به زمین وصل میشود که به سیستم TT مشهور است

سیستم TTروش دیگر سیستم IT هست که نقطه خنثی منبع به زمین اتصال ندارد و در مقصد هم ممکن است بدنه فلزی تجهیزات به زمین وصل باشد مثل دیزل ژنراتور و یا ترانسهای ایزوله

سیستم IT

گفتیم سیستم توزیع عمومی رایج در ایران بصورت TNC توزیع میگردد اما این سیستم بدلائل ذیل قابلیت استفاده در سمت مصرف کننده را ندارد اولا در صورت اتصال کوتاه فاز به زمین بدنه تمام دستگاه های متصل به آن دارای ولتاژ خواهند شد و ثانیا حفاظت تکمیلی کلید نشتی جریان (به اشتباه در جامعه به آن محافظ جان میگویند) در این سیستم عملکرد ندارد بنابر این این سیستم باید به سیستم های دیگر تبدیل گردد.

اگر در سمت مصرف کننده تکفاز سیستم بصورت ۳ سیمه فاز و نول و ارت (به سیم ارت pe میگوییم) اجرا گردد اگر سیم ارت واحدها را به ارت ساختمان اتصال دهیم سیستم ما کلا تغییر ماهیت داده به TT تبدیل میشود اما اگر در سمت مصرف کننده پن شبکه را با ارت واحدها و ارت ساختمان اتصال دهیم سیستم بنام TN-C-S خوانده میشود

سیستم TN-C-S

تا اینجا ما هم با اصطلاحات فنی آشنا شدیم و هم متوجه شدیم که برای استفاده در سمت مصرف کننده ما میتوانیم سیستم TT و TN-C-S را اجرا کنیم منتها در مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان استفاده از سیستم TT یعنی همان عدم همبندی بین پن و pe میباشد ممنوع گشته و ما حتما باید سیستم TN-C-S کار کنیم و همبندی pen و pe در ساختمانها حتما اجرا گردد.

دلائل ممنوعیت سیستم TT

میدانیم که هیچ جریانی برقرار نمیشود مگر آنکه حلقه ای رفت و برگشت به منبع وجود داشته باشد که سطح ولتاژ و مقاومت مسیر میزان جریان را مشخص خواهد کرد هر چه ولتاژ بالاتر و مقاومت کمتر میزان جریان هم افزایش می یابد و چنانچه دو مقاومت موازی وجود داشته باشد سهم هر مسیر بسته به میزان مقاومتشان خواهد بود

پس بنابر این عمده وسائل حفاظتی چون فیوز و کلیدهای مینیاتوری و کلید RCD و … بر پایه جریان عمل میکنند

جریان خطا در سیستم TT

به تصویر بالا دقت نمایید که مسیر جریان خطا را در سیستم TT نشان داده حال اگر در سیستم TT اتصال کوتاه فاز به زمین در داخل ساختمان رخ دهد مسیر جریان باید از مقاومت سیم فاز و مقاومت نقطه اتصال و مقاومت PE و مقاومت ارت ساختمان و مقاومت ارت ترانس عبور نماید و به منبع باز گردد حال فرض کنیم کل مقاومتهایی که ذکر شد مجموعا ۳۰ اهم شود اگر ولتاژ را بر مقاومت تقسیم کنیم ۲۳۰/۳۰ جریان جاری شده برابر ۷/۷ آمپر میشود و یک مینیاتوری ۱۶ آمپر تیپ B به ۸۰ آمپر جریان احتیاج دارد تا قطعا بصورت آنی مدار را قطع نماید پس میبینیم در این روش ممکن است اتصال کوتاه فاز به زمین اتفاق بیافتد اما حتی به محدوده اور لود مینیاتوری هم نرسد پس این یک مشکل و اما مشکل بعد در همین مثال اگر مقاومت ارت ساختمان ۲۰ اهم باشد و جریان خطای ۷٫۷ آمپر جاری باشد ۲۰*۷٫۷ دقیقا ولتاژی برابر ۱۵۴ ولت بر روی بدنه فلزی تجهیز قرار دارد که میتواند مرگ آور باشد (ولتاژ تماس ایمن AC برابر ۵۰ ولت است)

خب شاید مطرح شود با این مقدار جریان کلید نشت جریان مدار را قطع میکند و ایمنی تامین میشود باید عرض شود بله کلید نشت جریان مدار را قطع میکند و اتفاقا مساله بعدی هم همین است کلید نشت جریان که حفاظت تکمیلی است در این سیستم حفاظت اصلی میشود کلیدی که ممکن است در زمانی که باید عمل کند خراب باشد و عمل نکند (میدانیم دکمه تست روی کلید نشت جریان هر ماه باید تست شود تا از صحت عملکرد آن مطمئن شویم) و یا به دلائل مختلف تریپ کاذب بدهد و شخصی آن را از مدار خارج ساخته باشد از طرفی دیگر برای تامین ایمنی باید مقاومت ارت مشترک بسیار پائین باشد که عملا رسیدن به مقاومت مطلوب و از آن مهمتر پایدار نگه داشتن آن در طول سالیان بهره برداری بسیار مهم است و با توجه به این که ایمنی به مقاومت ارت ترانس هم وابسته میشود عملا این شیوه ناممکن خواهد بود گو این که شرایط خاک و محیط و حتی فصول مختلف سال هم بر روی مقاومت ارت اثر گذار است به همین دلیل استفاده از این روش توسط مبحث ممنوع گردیده پس جواب این سوال که آیا بدون همبندی ممکن است خطری ساکنین را تهدید نماید؟ مشخص شد که آری بدون همبندی سیستم TT میشود و در این سیستم با خرابی یا از مدار خارج شدن کلید نشت جریان احتمال خطر جانی و نیز مالی بدلیل احتمال اتصالی و عدم کارکرد کلیدهای مینیاتوری و هزینه برق بسیار زیاد است

دلیل همبندی ارت و نول چیست؟
با توجه به توضیحات بالا حال میتوان جواب این سوال را با دلیل داد و فهمید
اولا برای داشتن سیستم TN-C-S اتصال بین PEN و PE الزامی است که از سوی استانداردها وضع گردیده زیرا در غیر این صورت سیستم TT خواهد شد و دیدیم که ممکن است خطرناک باشد اما باید ببینیم با این همبندی چه اتفاقی میافتد و چه سودی برای ما دارد که استاندارد اجبار کرده

در شکل بالا مسیر برگشت جریان خطا را در سیستم TN-C-S مشاهده میشود زمانی که ما pen و pe را همبند میکنیم در صورت بروز اتصال کوتاه فاز به بدنه یک تجهیز در ساختمان جریان خطا از طریق بدنه هادی به سیمpe و از آنجا به شینه محل اتصال همبندی میرسد و با توجه به این که مسیر هادی pen در هر کیلومتر مسافت بسته به قطر کابل زیر نیم اهم و کمتر میباشد سهم عظیمی از جریان از طریق هادی pen مستقیما به منبع باز میگردد و سهم ارت محلی و ارت ترانس با توجه به مقاومت بالای آنها به نسبت مقاومت ناچیز هادی pen در حد بسیار ناچیز میگردد که حتی قابل صرفنظر کردن میگردد بنابر این با اولین اتصال کوتاه فاز به بدنه جریان بزرگی جاری شده که مینیاتوری براحتی تحریک و مدار بصورت آنی قطع میگردد در این صورت حفاظت اصلی را مینیاتوری دارد و حال در این ساختمان میتوان حفاظت تکمیلی را بر دوش کلید نشت جریان قرار داد تا مدارمان را از لحاظ نشتی جریانهای جزیی هم محافظت نماید پس دلیل همبندی ارت و نول ایجاد مسیری کم امپدانس جهت برگشت جریان خطا به جهت عملکرد به موقع حفاظتها میباشد که وابسته به شرایط جوی و فصلی و محیطی نیست و کاملا پایدار و قابل اعتماد است

سوال سوم این بود که آیا این همبندی ممکن است باعث خسارت جانی و مالی گردد؟ که همانطور که شرح داده شد باید عرض شود که خیر امکان این که با همبندی خطری ایجاد شود وجود ندارد بلکه ایمنی کاملتری هم دارد که با نحوه اصولی همبندی به آن میرسیم چرا که در سیستم TT با قطع اتصال PE و ارت در صورت اتصال فاز به بدنه تجهیزات ولتاژ لاین ۲۳۰ ولت مستقیما بر روی خود تجهیز و بدنه فلزی تمام تجهیزاتی که به شینه ارت متصل هستند وجود خواهد داشت اما در صورت همبندی حتی اگر اتصال ارت ساختمان هم قطع شود چون pen نقش حفاظتی را هم دارد بدنه تجهیزات از وجود ولتاژ های خطرناک محافظت خواهد شد و خطری مصرف کنندگان را تهدید نخواهد کرد

۲ دیدگاه نوشته شده است! می توانید دیدگاه خود را بنویسید

  1. حسام گفت:

    سلام. توضیحاتتون عالی بود، حالا میشه بفرمایید که اتصال شینه ارت به نول در داخل تابلوی کنتور چطوری انجام میشه و آیا باید توسط برقکش ساختمون صورت بگیره یا اینکه این وظیفه اداره برقه که این کار رو بکنه؟

دیدگاه خود را به ما بگویید.